Sivas'a özgü yemekler nelerdir ?

Melis

New member
Burada önemli olan, geleneksel yöntemi tek doğru ilan etmek değil; malzemenin niteliğini, hijyen koşullarını ve ortaya çıkacak yemeğin dokusunu dikkate almaktır.

Madımak et kullanılmadan da hazırlanabilir. Bu yönüyle vejetaryen beslenenlerin de değerlendirebileceği bir seçenektir. Ancak lokantada sipariş verirken veya hazır ürün alırken kullanılan malzemeleri sormakta fayda vardır.

Benim önerim: Sivas'a ilkbaharda yolunuz düşerse madımak mevsimini değerlendirin. Mevsim dışında kurutulmuş madımakla hazırlanan geleneksel tariflere de rastlayabilirsiniz.

Peki sizce bir yemeği yöresel yapan şey yalnızca kullanılan malzemeler midir, yoksa o malzemenin hangi mevsimde, hangi yöntemle hazırlandığı da aynı derecede önemli midir?
[HEADING=1]4. Peskütan Çorbası: Soğuk Havaya Karşı Geleneksel Bir Kalkan[/HEADING]
Sivas'ın kışını bilenler, sıcak bir çorbanın neden bu kadar değerli olduğunu daha iyi anlayacaktır. Hava soğuduğunda insanın aklına yalnızca kalın montlar ve sıcak çay gelmez; mutfaktan yükselen çorba kokusu da günün en güzel ayrıntılarından biri olur.

Peskütan çorbası, Sivas mutfağının kendine özgü lezzetlerinden biridir. Peskütan, geleneksel olarak hazırlanan ve saklanan bir süt ürünüdür. Çorbanın temelinde bu ürünün yanı sıra yarma ve çoğu tarifte yeşil mercimek bulunur. Bazı yöresel hazırlama biçimlerinde kemikli et ve tereyağında kavrulmuş soğanla nane de kullanılır. [1]

Bu çorbanın dikkat çeken tarafı, yoğurt benzeri fermente bir ürünün tahıl ve bakliyatla bir araya gelmesidir. Ortaya hem karakteristik bir ekşilik hem de doyurucu bir kıvam çıkar.

Peskütan çorbası hazırlarken kıvamı kontrol etmek önemlidir. Karışımın düzenli karıştırılması ve pişirme işleminin dikkatle yürütülmesi, pürüzsüz bir sonuç elde etmeye yardımcı olur. Geleneksel tariflerde çorbanın kesilmesini önlemek için farklı küçük mutfak yöntemleri de kullanılır.

Şimdi gözümüzde canlandıralım: Dışarıda kar yağıyor, camın kenarında soğuktan buğulanmış izler var. Masada sıcak peskütan çorbası duruyor. Bir aile üyesi ikinci kâseyi alırken diğeri, “Akşam yemeğini hafif geçirelim,” diyor. İlk kişi de hiç istifini bozmadan, “Bu zaten çorba,” cevabını veriyor.

Mutfak tartışmalarının en tehlikeli tarafı budur: Herkesin kendince haklı olduğu bir nokta vardır!

Peskütan çorbası, yalnızca bir yemek tarifi olarak değil, yörede süt ürünlerinin değerlendirilmesi ve kışlık yiyeceklerin hazırlanması geleneğinin bir parçası olarak da düşünülebilir.
[HEADING=1]5. Mirik Köftesi: Etsiz Lezzetin Güçlü Temsilcisi[/HEADING]
Sivas mutfağı denince sürekli et konuşmak zorunda değiliz. Çünkü mirik köftesi, bulgurla hazırlanan ve et kullanılmadan da doyurucu bir yemek ortaya çıkarılabileceğini gösteren geleneksel seçeneklerden biridir.

Mirik köftesinin temel malzemeleri ince bulgur, un ve tuzdur. Hazırlanan karışım küçük köfteler hâline getirilir ve haşlanır. Ardından sarımsaklı yoğurt ve kırmızı biberli tereyağıyla servis edilebilir. Tarifin ayrıntıları evden eve değişebilir. [2]

Mirik köftesinin güzelliği, basit malzemelerin doğru kıvamla bir araya gelmesinde saklıdır. Bulguru yeterince hazırlamadan yoğurmaya kalkarsanız istediğiniz dokuyu yakalamakta zorlanabilirsiniz. Köfteleri şekillendirirken de karışımın dağılmayacak bir kıvamda olması gerekir.

Bu yemek, farklı beslenme alışkanlıklarına sahip insanların aynı sofrada buluşması açısından da güzel bir örnektir. Et yemeyen bir aile üyesi, ekonomik bir öğün arayan öğrenci ya da yeni tatlar keşfetmek isteyen biri için değerlendirilebilir.

Üstelik mirik köftesi, mutfakta gereksiz karmaşıklık yaratmadan lezzet üretmenin mümkün olduğunu hatırlatır. Her güzel yemeğin pahalı malzemelerle hazırlanması gerekmez.

Bir de işin paylaşma boyutu var. Kalabalık bir sofrada ortaya büyük bir tabak mirik köftesi koyduğunuzu düşünün. Birisi yoğurdu bol sever, diğeri tereyağlı sosu az ister, bir başkası da üzerine pul biber ekler. Aynı yemek, herkesin tabağında küçük bir kişisel yoruma dönüşür.

Soru: Sizce yöresel mutfağın geleceğinde etsiz yemeklerin daha fazla tanıtılması, geleneksel lezzetlerin daha geniş kitlelere ulaşmasına yardımcı olabilir mi?
[HEADING=1]6. Sivas Katmeri: Kahvaltının Sessiz Kahramanı[/HEADING]
Sivas katmeri, hamur işlerini sevenlerin mutlaka araştırması gereken lezzetlerden biridir. Özellikle kahvaltıda ve çay saatlerinde tercih edilen yöresel hamur işleri, Sivas mutfağının önemli bir bölümünü oluşturur. Katmerin hazırlanışı ve kullanılan yağın miktarı, yöreye ve aile tarifine göre farklılık gösterebilir.

İnce açılan hamurun yağlanıp katlanması ve pişirilmesiyle hazırlanan katmer, sıcak servis edildiğinde ayrı bir güzellik kazanır. Bazı çeşitleri daha sade olurken bazıları daha zengin bir yağlı dokuya sahip olabilir.

Katmerin en büyük rakibi bence alarm saatidir. Çünkü sabah erkenden kalkıp sıcak katmer hazırlamak isteyen biri, yatağın içinden gelen “Beş dakika daha uyusam ne olur?” sesine karşı mücadele etmek zorundadır. Sonuçta mutfağa ulaşan kişi kazanır; geç kalanlar ise soğuyan katmerle yetinir.

Elbette katmerin değerini yalnızca kahvaltıyla sınırlamamak gerekir. Misafir ağırlarken, ailece bir araya gelindiğinde veya çay eşliğinde yapılan sohbetlerde de kendine yer bulabilir.

Burada küçük bir ayrıntı önemli: Her katmer aynı tarifle hazırlanmaz. Bir işletmede yediğiniz katmerle komşunuzun evinde hazırlanan katmerin dokusu ve lezzeti farklı olabilir. Bu farklılık, geleneksel mutfağın zenginliğinin bir parçasıdır.

Katmerin yanında peynir, zeytin, bal veya çay tercih edilebilir. Ancak katmer zaten yağlı ve doyurucu hazırlanmışsa yanına çok sayıda ağır yiyecek eklemek zorunda değilsiniz. Bazen az çeşit, iyi hazırlanmış bir sofra için yeterlidir.
[HEADING=1]7. Peskütandan Divriği Pilavına: Sivas Mutfağının Daha Az Konuşulan Lezzetleri[/HEADING]
Sivas mutfağını gerçekten tanımak istiyorsak en meşhur üç veya dört yemekle yetinmemeliyiz. Çünkü bölgenin yemek kültürü, farklı ilçelerde ve ailelerde yaşatılan çok sayıda tarifi kapsar.

İşte keşfedilmeye değer birkaç lezzet daha:

- Divriği pilavı: Divriği yöresiyle özdeşleşen pilav çeşitleri, özel gün sofralarında ve geleneksel yemek kültüründe dikkat çeker. Hazırlanış biçimi kullanılan malzemelere ve yerel tarife göre değişebilir.

- Sivas ketesi: Hamur işi sevenler için önemli bir alternatiftir. Kahvaltıda veya çay saatinde tüketilebilir.

- Pezik turşusu: Sivas mutfağında pezik, yani pancar sapıyla hazırlanan turşu, kışlık hazırlık geleneğinin tanınan örneklerindendir.

- Kesme aşı: Hamur ve tahıl temelli geleneksel çorba ve aş kültürünü temsil eden yemekler arasında yer alır.

- Baviko: Sivas yöresinde bilinen hamur işi çeşitlerinden biridir. Farklı yöresel adlandırmalar ve hazırlanış biçimleriyle karşılaşılabilir.

- Çirli et: Et ile kuru meyvenin bir araya geldiği, alışılmış et yemeklerinden farklı bir lezzet kombinasyonudur.
 
Üst