Sevgi ömrü uzatır mı ?

Melis

New member
"Yani mesele nikâh defteri değil, insanın yanında kimin olduğu mu?"

Elif başını salladı.

"Aynen öyle. Hatta bazen insan kalabalık bir evde yaşarken de kendini yalnız hissedebilir."

Bu konuşma, konunun önemli bir yönünü ortaya çıkardı. Sevgi ile uzun yaşam arasında ilişki bulunması, sevginin tek başına yaşam süresini belirlediği anlamına gelmez. İnsan sağlığı; genetik özellikler, beslenme, hareket, sağlık hizmetlerine erişim, ekonomik koşullar, stres ve sosyal çevre gibi birçok etkenin birleşimiyle şekillenir.

Örneğin, Holt-Lunstad ve çalışma arkadaşlarının 2010 yılında yayımladığı bir meta-analiz, güçlü sosyal ilişkilerin daha yüksek hayatta kalma olasılığıyla ilişkili olduğunu bildirmiştir. Araştırma, farklı çalışmalardan elde edilen verileri bir araya getirerek sosyal ilişkilerin sağlık açısından önemine dikkat çekmiştir.

2023 yılında yayımlanan ABD Genel Cerrahı danışma raporu da sosyal bağlantıların ve toplumsal ilişkilerin sağlık ve esenlikle bağlantısını vurgulamıştır. Yalnızlık ve sosyal izolasyon, yalnızca insanın kendisini kötü hissetmesiyle sınırlı olmayan, halk sağlığı açısından da önem taşıyan konulardır.

Ancak burada iki kavramı ayırmak gerekir: Yalnızlık, kişinin ilişkilerinde hissettiği eksikliktir; sosyal izolasyon ise sosyal temasların ve ilişkilerin sınırlı olmasıdır. Bir insan az sayıda kişiyle görüşmesine rağmen kendisini anlaşılmış hissedebilir. Başka biri ise her gün onlarca insanla konuştuğu hâlde derin bir yalnızlık yaşayabilir.

Üstelik her ilişki sağlıklı değildir. Sürekli çatışma, baskı, aşağılama veya güvensizlik içeren bir ilişki, insana destek olmak yerine stres kaynağı hâline gelebilir. Dolayısıyla mesele yalnızca bir ilişkiye sahip olmak değil, o ilişkide ne yaşandığıdır.

Cemal Bey'in torunu bunu şöyle özetledi:

"İyi bir ilişki insana sadece daha fazla yaşama ihtimali sunmuyor olabilir. Bazen yaşadığı günleri daha anlamlı hissetmesine de yardımcı oluyor."

Bu söz, dedesinin zihninde uzun süre kaldı.

Geçmişten Günümüze: Sevgi Neden Toplumsal Bir Meseledir?

Cemal Bey, gençliğinde insanların duygularını bugünkü kadar açık ifade etmediğini düşünürdü. Babası çocuklarını severdi ama sevgisini çoğunlukla çalışarak, eve ekmek getirerek ve aileyi koruyarak gösterirdi. Sarılmak, duygularını anlatmak ya da "Seni seviyorum" demek onun alışık olduğu davranışlar değildi.

Cemal Bey de bu anlayışla büyümüştü.

Nermin Hanım'la evlendiğinde sevgisini daha çok sorumluluk alarak göstermeye çalışmıştı. Evlerinin masraflarını karşılamak, çocuklarının eğitimini sağlamak ve aileyi güvende tutmak onun için sevginin temeliydi. Nermin Hanım ise eşinin yanında yalnızca korunmak değil, duygusal olarak da görülmek istiyordu.

İlk yıllarda bu farklı beklentiler aralarında anlaşmazlıklara neden oldu.

Bir akşam Nermin Hanım, "Bazen benimle sadece konuşmanı istiyorum," dediğinde Cemal Bey şaşırmıştı.

"Her ihtiyacını karşılamaya çalışıyorum. Daha ne yapabilirim?"

Nermin Hanım'ın cevabı kısa olmuştu:

"Bazen bir şey yapmana gerek yok. Sadece beni dinle."

Bu konuşma, aile içindeki sevgi anlayışlarını değiştiren dönüm noktalarından biri oldu.

Geçmişte ekonomik sorumlulukların ve toplumsal cinsiyet rollerinin erkekleri daha çok maddi sağlayıcı, kadınlarıysa bakım veren konumuna yerleştirdiği birçok toplumda görülebilir. Bu roller kimi ailelerde dayanışma yaratırken kimi ailelerde insanların duygusal ihtiyaçlarını ifade etmelerini zorlaştırmıştır.

Kadınların başkalarının bakımını üstlenmesinin doğal bir görev gibi görülmesi, onların kendi ihtiyaçlarını ertelemelerine neden olabilir. Erkeklerin sürekli güçlü görünmeye zorlanması da üzüntülerini paylaşmalarını ve destek istemelerini güçleştirebilir.

Oysa sağlıklı ilişkiler, bu kalıpların dışına çıkabilme özgürlüğüyle güçlenir.

Cemal Bey, yıllar içinde yalnızca evin geçimini sağlamanın yeterli olmadığını öğrendi. Nermin Hanım da her sorunun yalnızca konuşarak çözülemeyeceğini, bazen plan yapmanın ve sorumluluk paylaşmanın gerektiğini gördü.

Birbirlerine duydukları sevgi, ikisinin de değişmesine alan açmıştı.

Belki de sevginin toplumsal değeri burada gizlidir: İnsanların kendilerine öğretilen rolleri sorgulamasına, birbirlerinin ihtiyaçlarını fark etmesine ve daha adil ilişkiler kurmasına yardımcı olabilmesinde.

Eşini Kaybettikten Sonra Yeniden Yaşama Tutunmak

Elif, dedesinin evine daha sık uğramaya başladı. İlk başlarda onun yalnız kalmaması için her gün gitmesi gerektiğini düşünüyordu. Üniversite derslerini, arkadaşlarını ve kendi ihtiyaçlarını geri plana atıyordu.

Cemal Bey bir süre sonra torununun yorgunluğunu fark etti.

"Elif," dedi, "Beni seviyorsun diye bütün hayatını benim etrafımda kurmak zorunda değilsin."

Elif bu söz karşısında şaşırdı.

"Ama seni yalnız bırakmak istemiyorum."

Cemal Bey elindeki gazeteyi masaya koydu.

"Benim yalnızlığımı senin hayatını daraltarak çözemezsin. Bana destek olabilirsin ama kendi hayatını da yaşamalısın."

Bu konuşma, sevginin başka bir boyutunu ortaya çıkardı: Sevgi, sürekli fedakârlık yapmak anlamına gelmez. Bir insanı sevmek, onun ihtiyaçlarını önemsemek kadar kendi sınırlarını da koruyabilmektir.

Elif, dedesinin önerisiyle ziyaretlerini daha sürdürülebilir bir düzene oturttu. Haftanın belirli günlerinde birlikte yemek yapıyorlar, bazı akşamlar telefonla konuşuyorlar, hafta sonlarıysa kasabanın sahilinde yürüyüşe çıkıyorlardı.

Cemal Bey de kendi yaşamına yeni insanlar katmaya başladı. Önce komşusunun önerisiyle mahalledeki küçük bir bahçe grubuna katıldı. Ardından emekli arkadaşlarıyla haftada bir buluşmaya başladı.

İlk toplantıda herkes eski işlerinden söz ediyordu. Cemal Bey ise sessizce oturuyordu. Bir süre sonra masadaki kırık sandalyeyi fark etti. Sandalyenin gevşeyen ayağını inceledi, evinden getirdiği küçük bir aletle tamir etti.

Arkadaşlarından biri gülerek, "Sen hâlâ çalışıyorsun, Cemal!" dedi.

Cemal Bey de güldü.

"İnsan bazen işe yaramadığını düşünmeye başlayınca yaşlandığını sanıyor. Oysa belki de sadece kendisine ihtiyaç duyulan yeri unutmuştur."

Bu cümle, onun yeniden kurduğu hayatın özeti gibiydi.

Artık Nermin Hanım'ı daha az özlemiyordu. Onu hâlâ özlüyordu, bazen bir şarkı duyduğunda gözleri doluyordu. Fakat özlemin yanında başka duygular da vardı: Arkadaşlık, merak, üretkenlik ve yeniden birilerine faydalı olmanın verdiği huzur.

Sevgi, onun hayatından tamamen çekilmemişti. Yalnızca biçim değiştirmişti.

Peki, Sevgi Gerçekten Ömrü Uzatır mı?

Cemal Bey'in hikâyesini düşünürken sorunun tek bir cevabı olmadığını fark ettim.

Sevgi, insanı hastalıklardan koruyan kesin bir reçete değildir. Çok sevilen bir insan da hastalanabilir, sevgi dolu bir evlilik yaşayan biri de genç yaşta hayatını kaybedebilir. Aynı şekilde yalnız yaşayan herkes mutsuz veya sağlıksız değildir.
 
Üst